کتاب "واﮐﺎوي ﮔﺴﺴﺖ و ﮔﻔﺘﻤﺎن در ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻫﻨﺮ و ﻣﻌﻤﺎري دوﯾﺴﺖ ﺳﺎﻟﻪ اﺧﯿﺮ اﯾﺮان" نوشته دکتر حسنعلی پورمند دانشیار گروه پژوهش و تاریخ هنر در 478 صفحه در قطع وزیری توسط مرکز نشر آثار علمی دانشگاه چاپ و منتشر شده است.
هنر ایران، از نظر پشتوانه نظری و حجم تولیدات و همچنین تنوع و بازتاب های آن در جهان و به ویژه کشورهای اسلامی و یا همجوار ایران؛ که روزی بخشی از ایران بزرگ بودند، همواره مایه شگفتی نظریه پردازان حوزه هنر در کشورهای مختلف بوده است. اندیشمندان بسیاری، فارغ از گرایش های فکری و عقیدتی با تشخیص وجوه تمایز هنر ایران و چگونگی تأثیرگذاری بر دیگر کشورها، همواره در جست و جوی ویژگی ها و رمز و رازهای آن بودهاند. وجود کتاب های مرجع در این زمینه و به ویژه در یکصد سال اخیر، گواهی بر این ادعا است. اما در طول سال های متمادی و با توجه به شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و نیز برخورد با اندیشه هایی که قابلیت تأثیرگذاری فراوان بر شیوه حکومت و ایجاد فضایی برای گفتمان جدید را داشته اند، باعث گسست(ها) و گفتمان(هایی) در هنر ایران شده است.
ﮐﺘﺎب ﺣﺎﺿﺮ؛ واﮐﺎوي ﮔﺴﺴﺖ و ﮔﻔﺘﻤﺎن، ﺣﺎﺻﻞ ﻋﻤﺮي ﻣﻤﺎرﺳﺖ و ﻫﻤﺮاﻫﯽ و ﻫﻤﺪﻟﯽ و ﻧﻘﺪ ﻫﻨﺮ و ﻣﻌﻤﺎري اﯾﺮان، ﺑﻪ وﯾﮋه در دوﯾﺴﺖ ﺳﺎل اﺧﯿﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ. در ﻣﯿﺎن ﻫﻨﺮﻫﺎ، در ﻫﻤﺮاﻫﯽ ﺑﺎ ﻣﻌﻤﺎري، ﻧﻘﺎﺷﯽ و ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻮده اﻧﺪ. دﯾﮕﺮ ﻫﻨﺮﻫﺎ و از ﺟﻤﻠﻪ ادﺑﯿﺎت داﺳﺘﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﺘﺎبﻫﺎي دﯾﮕﺮي واﮔﺬار ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ؛ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﮔﺴﺴﺖ و ﮔﻔﺘﻤﺎن در آن ﻣﺤﺪوده، ﮔﻔﺖوﮔﻮﻫﺎﯾﯽ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ را ﻃﻠﺐ ﮐﺮده اﺳﺖ.
اﯾﻦ ﮐﺘﺎب، درﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪه ﺣﺮفﻫﺎ و ﻧﻈﺮﻫﺎی اﻓﺮاد ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺪام در ﺣﻮزه ﻫﻨﺮ ﺧﻮد ﺻﺎﺣﺐ ﺳﺨﻦ و داراي ﺟﺎی ﭘﺎﯾﯽ ﺑﻮده اﻧﺪ؛ ﺟﺎي ﭘﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻋﻤﺮي را در آن ﮔﺬراﻧﺪه و ﺑﺎ زاوﯾﻪﻫﺎ و ﮔﻮﺷﻪﻫﺎی آن آﺷﻨﺎ ﺑﻮده اﻧﺪ. ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮔﺴﺴﺖ از ﺗﺪاوﻣﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ و ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ دﻏﺪﻏﻪﻫﺎ و اﻣﯿﺪ و آرزوﻫﺎ، و ﮔﻔﺘﻤﺎﻧﯽ ﮐﻪ زﻣﯿﻨﻪﺳﺎز راه و روﺷﯽ ﺗﺎزه ﺑﻮده اﺳﺖ. ﻫﺠﻮم و ﯾﻮرش ﻣﺪرﻧﯿﺘﻪ، ﺳﻨﺖ را ﻫﺪف ﮔﺮﻓﺖ و اﻧﺪﯾﺸﻪ ﺗﺠﺪد ﺗﻼش ﻣﯽﮐﺮد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺰهﻣﺰه ﮐﺮدن و ﻫﻀﻢ آن ﻣﺒﺎدرت ورزد و ﻧﻈﺮ و اﺛﺮي اراﯾﻪ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺎزﺗﺎﺑﺎﻧﻨﺪه ﻫﻮﯾﺖ ارزﺷﯽ و اﻋﺘﻘﺎدي و ﺗﺪاوم ﺗﺎرﯾﺦ اﻫﺎﻟﯽ اﯾﻦ ﻣﺮز و ﺑﻮم ﺑﺎﺷﺪ.