نشست هم‌اندیشی استادان پردیس کشاورزی با موضوع 'نقش دانشگاهیان در استقلال اقتصادی کشور- دانشگاه در مزرعه: کاربرد عملیاتی الکتروبیوتکنولوژی در کشاورزی' روز چهارشنبه یکم آذر‌ماه 1402، با حضور اعضای هیأت علمی برگزار شد.

در ابتدای این نشست، مهندس مهدی غلام‌زاده مقدماتی را درباره چیستی و سرمنشأ الکتروبیوتکنولوژی ارائه نمود و گفت: الکتروبیوتکنولوژی ترکیب علوم الکتروشیمی و بیوتکنولوژی است که به کمک آن می‌توان از موجودات زنده جریان الکتریکی تولید کرد و یا با ارائه جریان الکتریکی به موجودات زنده سبب تولید متابولیت‌ها و مواد مختلف به وسیله این موجودات شد.
مطالب ارائه‌ شده در این نشست، بر پایه تولید جریان الکتریکی توسط باکتری‌ها، گیاهان، جلبک‌ها و سلول‌های جانوری بود و تمرکز بر کابردهای جریان الکتریکی تولیدشده از موجودات در علوم مختلف کشاورزی، با هدف ارزیابی متابولیسم سلولی، راه‌های کنترل، شیفت یا تغییر وضعیت و تضعیف و تقویت آن و استفاده از آن برای پایش و مدیریت مزارع کشاورزی و دامداری‌ها بود.
در این جلسه انواع سیستم‌های بیوفتوولتائیک، پیل‌های سوختی میکروبی، پیل‌های سوختی گیاهی-میکروبی و نحوه تولید جریان الکتریکی در این سیستم‌ها به کمک موجودات زنده شرح داده شد. جریان الکترون در متابولیسم سلولی از مرحله تولید تا خروج الکترون از سلول، در سلول‌های فتوسنتزکننده و هتروتروف مورد بحث قرار گرفت و برخی مکانیسم‌های خروج الکترون از سلول و اثر عوامل محیطی بر متابولیسم و در نتیجه اثر متابولیسم بر میزان ولتاژ-جریان تولیدی بررسی شد.

سپس، برخی کاربردهای عملیاتی این علم در کشاورزی مطرح و مزایا و معایب و لزوم بررسی‌های اقتصادی و فرهنگی در کاربرد آنها به شرح زیر ارائه شد.
   1- به کاربرد الگوی ولتاژ-جریان تولیدی توسط گیاهان و باکتری‌های خاک‌زی در قسمت‌های مختلف مزرعه برای پایش میزان عناصر مؤثر بر عملکرد محصول از جمله نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن اشاره شد؛ 2- استفاده از الگوی جریان الکتریکی تولیدی توسط گیاهان و باکتری‌های خاک‌زی برای شناسایی انواع آفات واردشده به مزرعه بحث شد؛ 3- کاربرد آن در شناسایی انواع مختلف ارقام گیاهی در برنامه‌های اصلاحی؛ و نیز 4-استفاده از جریان الکتریکی تولیدشده توسط باکتری‌های موجود در فضولات دامداری با هدف پایش وضعیت سلامت و عملکرد دام ارائه شد. 5- بررسی ارقام متحمل به شرایط محیطی ازجمله شوری و خشکی نیز از موضوعات مورد بحث بود.

استفاده از این سیستم در یک مزرعه بزرگ چند هکتاری به کشاورز این امکان را می‌دهد که به طور آنلاین از وضعیت مزرعه خود آگاهی یابد و بداند در لحظه در کدام قسمت مزرعه نیاز به چه نوع کود است و یا از کدام قسمت از مزرعه چه نوع آفتی در حال ورود است. درنتیجه می‌تواند به افزایش کارایی مصرف کود در مزرعه کمک کند که نتیجه آن عملکرد بیشتر گیاهان، کاهش هزینه‌های کوددهی و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از مصرف کودهای کشاورزی خواهد بود. از طرفی شناسایی به موقع و سریع انواع آفات از جمله بیماری‌های گیاهی ناشی از قارچ‌ها، باکتری‌ها و حمله حشرات می‌تواند سبب اقدامات به موقع برای جلوگیری از گسترش آفت در مزرعه شود که درنهایت باعث کاهش خسارت و مصرف بهینه آفت‌کش‌ها و درنتیجه هزینه کمتر تولید و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی و افزایش کیفیت محصول خواهد شد.

از موارد دیگری که مطرح شد، امکان تولید برق از طریق این علم در زمین کشاورزی است، همانطوری که در کشورهایی مانند هلند در حال اجراست و می‌توان از توان گیاه و ریشه‌های زیر خاک برای تولید جریان الکتریسته و برداشت الکترون بهره برد. سیستم زراعی در چنین شرایطی چگونه باید باشد؟

در بخش پرسش و پاسخ و بیان دیدگاهها همکاران هیات علمی: دکتر عمادپور، دکتر دلاور، دکتر نیما احمدی و دکتر کرمی طی صحبت­هائی تاکید کردند که رابطه این علم با مبحث کشاورزی دقیق، جایگاه الکتروبیوتکنولوژی در کشاورزی عملی ایران، لزوم حتمی مقایسه توان این روش با سایر روش‌های معمول مورداستفاده، بررسی میزان دقت عملی این علم و قیاس اقتصادی باید مورد کنکاش جدی و مفید قرار گیرد و تلاش در استفاده از جنبه‌های مثبت این دست از علوم در کشاورزی و علوم بین‌رشته‌ای باشد. همچنین، نقش ترویج کشاورزی در اشاعه، معرفی و کاربرد این علم جدید در ایران و نقش بخش اقتصاد کشاورزی در بررسی دقیق جوانب اقتصادی آن مورد تأکید واقع شد. به نظر می‌رسد الکتروبیوتکنولوژی می‌تواند مواهب زیادی را با ورود محققان به همکاری‌های بین‌رشته‌ای ایجاد کند و در آینده سودآوری نوآورانه آن را شاهد بود. این مهم، نیازمند بررسی‌های بیشتر و جلسات علمی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی وسیع‌تر است.