ارائه کننده: سحر احمدی
استاد راهنما: دکتر مهدی غلامعلی فرد
استاد مشاور: دکتر شریف جورابیان
استاد ناظر داخلی: دکتر وحید موسوی
استاد ناظر خارجی: دکتر حمیدرضا کامیاب
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر نادر بهرامی فر
تاریخ: 1403/06/25
ساعت: 14
مکان: ساختمان آموزش کلاس شماره 4

 چکیده: 
تغییر پوشش سرزمین و تغییر اقلیم تأثیرات قابل توجه مستقیم و غیر مستقیمی بر روی خدمات بوم ­سازگان طبیعی می­ گذارد. آبدهی (روانآب) و نگهداشت رسوب به عنوان دو خدمت کلیدی و حیاتی ارائه شده از بوم­ سازگان است. لذا کمی­ سازی اثر تغییر اقلیم و پوشش سرزمین راه گشای مقابله با این پدیده است. پژوهش حاضر با هدف تعیین سهم هر یک از این دو عامل بر روی خدمات بوم ­سازگان و همچنین اثر پیش­بینی شرایط آتی بر روی میزان آبدهی (روانآب) و نگهداشت رسوب حوزه آبخیز تالاب شادگان برای دوره­ی 32 ساله (1990،2022)، صورت پذیرفت. نقشه­ های پوشش سرزمین با استفاده از تصاویر ماهواره­ایی لندست Landsat و طبقه­ بندی نظارت شده و الگوریتم حداکثر احتمال تهیه شد. ارزیابی تصاویر با استفاده از ضریب کاپا برای سال­های 1990، 2000، 2010، 2022 به ترتیب برابر با 87/0، 0.94،0.89،0.93 درصد به­ دست آمد. هفت طبقه شامل آب، پوشش گیاهی در آب، اراضی بایر و سنگلاخی، کشاورزی، مرتع، درخت، مناطق انسان ­ساخت برای منطقه ­ی مورد مطالعه شناسایی گردید. مدل­ سازی تغییرات پوشش سرزمین با استفاده از مدل Land Change Modeler (LCM) نرم­افزار TerrSet اجرا گردید. طبقات پوشش سرزمین، پوشش گیاهی در آب، درخت، اراضی بایر و سنگلاخی، مناطق انسان ­ساخت، کشاورزی، به ترتیب به میزان، 14/44، 80/81، 87/350، 15/93، 31/1413، کیلومتر مربع افزایش و طبقات مرتع، آب، به ترتیب برابر با 48/1158، 70/824 کیلومتر مربع کاهش یافتند. بررسی تغییرات اقلیمی با استفاده از مدل  ACCESS، HADGEM2-ES،MRI-CGCM3، بر اساس سه سناریو بدبینانه، خوش ­بینانه و متوسط، با استفاده از مدل ریزمقیاس­ ساز LARS-WG انجام شد. متوسط بارندگی و تبخیر و تعرق به ترتیب برابر با 2/29، 15/12 درصد کاهش و افزایش، را در طی دوره­ی مطالعاتی به همراه داشته است. میزان آبدهی (روانآب) از سال 1990 تا 2022 از 1,017,036,000 میلیون مترمکعب به 774.000.000 میلیون مترمکعب برابر با 8/23 درصد کاهش یافته است. با تأثیر عامل تغییر پوشش سرزمین و ثابت در نظر گرفتن عامل اقلیم، میزان آبدهی (روانآب) به 1.334.748.096 میلیون مترمکعب برابر با 2/31 درصد افزایش و با تغییر عامل اقلیم و ثابت در نظر گرفتن پوشش سرزمین، آبدهی (روانآب) به میزان 774،395،769 میلیون مترمکعب برابر با 8/23 درصد کاهش داشته است. کاهش بارندگی و افزایش تبخیر و تعرق از جمله دلیل اصلی بر کاهش میزان آبدهی (روانآب) در طی دوره­ ی مطالعاتی شناخته شده است. با تأثیر همزمان دو عامل اقلیم و پوشش سرزمین، میزان نگهداشت رسوب از سال 1990 تا 2022 از 5،831،283.12 به 18،795،159.95 تن در سال برابر با 3/222 درصد افزایش، همچنین هدررفت خاک از 7691.2 به 4094.85 تن در سال برابر با 7/46 درصد کاهش داشته است. با تأثیر تنها عامل پوشش سرزمین میزان نگهداشت رسوب و هدررفت خاک به ترتیب، 16،168،141.36 و 3524.13 تن در سال، به ترتیب برابر با 9/13 و 2/12 درصد کاهش و با تأثیر تنها عامل اقلیم میزان نگهداشت رسوب و هدررفت خاک به ترتیب، به 18،758،629.80 و 2983.23 تن در سال، به ترتیب برابر با 19/0و 7/25 درصد کاهش را در طی دوره­ی مطالعاتی داشته است. در این پژوهش اقلیم به عنوان اثرگذارترین متغیر در میزان آبدهی (روانآب) و پوشش سرزمین به عنوان اثرگذارترین عامل در نگهداشت رسوب و هدررفت خاک شناخته شده است.